کتاب 1984

نقد و بررسی

واژه ی «اورولین» (Orwellian) اکنون در جهان معنایی واحد دارد و به هر چیزی اطلاق می شود که سرکوب گر یا تمامیت طلب است. داستان وینستون اسمیت، شخصیت اصلی کتاب که به نوعی نماینده ی همه ی آدم هاست، همچنان برای مخاطبین آشنا و قابل همذات پنداری است؛ مخاطبینی که ترس هایشان از آینده، با ترس های نویسنده ای انگلیسی در اواسط دهه ی 1940 بسیار متفاوت به نظر می رسد.

شرایط حاکم بر نگاشته شدن کتاب «1984»، ماجرایی به یاد ماندنی را ساختند که دانستنش، به فهم تاریکیِ ذاتیِ این «پادآرمان شهر» اورول کمک بزرگی می کند: نویسنده ای انگلیسی که به شدت بیمار است و در انزوای خود در اتاقکی دورافتاده در اسکاتلند تلاش می کند تا علاوه بر مواجهه با عواقب جنگ جهانی دوم، با شیاطین درون تخیل خود دست و پنجه نرم کند. بذر ایده ی داستان «1984» که نام دیگرش «آخرین مرد در اروپا» بود، از زمان جنگ داخلی اسپانیا در ذهن اورول در حال کاشته شدن بود. این رمان احتمالاً در حدود سال های 1943 و 1944 ساختار و شکل کلی خود را پیدا کرد، در زمانی که جورج و همسرش، آیلین، تنها پسرشان، ریچارد، را به فرزندی قبول کردند.

خود اورول بیان می کند که دیدار سران نیروهای متفقین در کنفرانس تهران در سال 1944 برای او در خلق داستان شاهکارش الهام بخش بود. یکی از همکاران اورول در هفته نامه ی Observer در این باره می گوید:

او متقاعد شده بود که استالین، چرچیل و روزولت آگاهانه نقشه کشیده بودند تا دنیا را در تهران تقسیم کنند.

اورول از سال 1942 برای هفته نامه ی Observer کار می کرد، در ابتدا به عنوان منتقد کتاب و در ادامه به عنوان خبرنگار. سردبیر هفته نامه، دیوید آستور، به دلیل رک بودن، صداقت و درستکاری اورول، او را بسیار تحسین می کرد و در طول دهه ی 1940، حامی و پشتیبان اصلی این نویسنده باقی ماند. دوستی نزدیک این دو، نقش بسزایی در شکل گیری داستان «1984» ایفا کرد.

اورول پیش از این زمان هم از همکاری با Observer در فرآیند نگارش کتاب «مزرعه حیوانات» بهره برده بود. با خاموش شدن آخرین شعله های جنگ، این تعامل ثمربخشِ قصه گویی با هفته نامه ای شناخته شده به خلق رمانی بسیار تاریکتر و پیچیده تر از «مزرعه حیوانات» انجامید. از نقدهای منتشر شده از اورول در Observer می توان به خوبی این نکته را فهمید که رابطه ی میان اخلاقیات و زبان، در نظر اورول بسیار شگفت انگیز و مایه ی حیرت بود.